Do poprawnej pracy z buforem przy kotle na pellet najczęściej ustawia się dolny czujnik na 79°C, górny na 59°C, a histerezy na 1/2/2/0. W instalacjach o powierzchni około 200 m2 takie wartości pomagają ograniczyć przegrzewanie kotła i utrzymać stabilne ładowanie zbiornika. Sprawdź, jak dobrać progi, kalibrację oraz tryb sterowania do własnej instalacji.
Jak działa sterownik ST-21 i do czego służy?
Regulator ST-21 to proste urządzenie z wyświetlaczem LED przeznaczone do załączania pompy obiegowej. Jego zadaniem jest uruchomienie pompy po osiągnięciu zadanej temperatury i wyłączenie po wychłodzeniu kotła o wartość histerezy. Dzięki temu pompa nie pracuje bez potrzeby, co zmniejsza zużycie energii elektrycznej.
Wersja ST-21 CWU to sterownik pompy ciepłej wody użytkowej wyposażony w dwa czujniki temperatury. Pompa załącza się, gdy różnica temperatur T2-T1 przekroczy ustawioną wartość delta, a temperatura na czujniku T2 osiągnie minimalny próg załączenia. Wyłączenie następuje, gdy T2 spadnie do poziomu T1, gdy T2 będzie niższe od progu minimalnego o 2°C lub gdy T1 osiągnie temperaturę zadaną.
Urządzenie posiada funkcję ANTYSTOP. Co około 10 dni pompa uruchamia się na 1 minutę, co zapobiega jej zablokowaniu poza sezonem. Ochrona przed zamarzaniem aktywuje pompę przy spadku temperatury poniżej 6°C, a wyłącza ją po osiągnięciu 7°C. Dane techniczne pomagają dopasować sterownik do instalacji – maksymalne obciążenie wyjścia pompy wynosi 0,5 A, wyjście styku beznapięciowego 1 A, a zasilanie to 230 V ±10% / 50 Hz.
W ST-21 CWU pompa startuje przy warunku T2-T1 ≥ Δ i T2 ≥ próg minimalny, a wyłącza się przy T2 ≤ T1, T2
Jakie funkcje ochronne ma regulator?
Ochrona przed zastaniem pompy zapobiega blokowaniu wirnika po dłuższym postoju, a funkcja antyzamarzanie chroni instalację przed uszkodzeniem w nieogrzewanych pomieszczeniach. W praktyce daje to większą niezawodność i mniej interwencji serwisowych.
Jak podłączyć czujniki w sterowniku ST-21?
Czujniki mocuje się opaską zaciskową do rury lub króćca zbiornika, a miejsce styku izoluje taśmą. Montaż powinna wykonywać osoba z uprawnieniami. W instalacji z zasobnikiem buforowym czujnik T1 umieszcza się w dolnej części zbiornika, a T2 w górnej części. Taki układ pozwala sterować ładowaniem na podstawie różnicy temperatur, a nie tylko jednego punktu.
W kotle na pellet warto umieścić czujnik kotła w górnej strefie bufora razem z górnym czujnikiem sterownika. Dzięki temu wskazania na wykresie lepiej oddają realną temperaturę zasobnika. Fabryczny czujnik kotła bywa czujnikiem dwa w jednym – zawiera czujnik temperatury oraz termik. Część termika to przewody brązowy i niebieski, które można zmostkować, aby pełniły funkcję zabezpieczenia termicznego przy temperaturze około 85°C.
W wersji ST-21 CWU przyciski MINUS i PLUS pozwalają zmieniać podgląd temperatur. Przycisk MINUS pokazuje temperaturę wody w bojlerze, a PLUS temperaturę wody zasilającej z kotła. W menu głównym znajdują się między innymi praca ręczna, delta załączenia pompy, próg załączenia, próg wyłączenia oraz ustawienia fabryczne.
Jak ustawić progi temperatury i histerezę?
Podstawą jest ustawienie dolnego czujnika na wartości, przy której bufor ma zakończyć ładowanie. W praktyce sprawdza się 79°C na dolnym czujniku i 59°C na górnym. Ponieważ czujniki potrafią zawyżać o 1°C, rzeczywista temperatura to około 80°C na dole i 60°C na górze. Kocioł ustawia się wtedy na 80°C.
Histerezy warto wpisać jako 1/2/2/0. Mniejsze wartości minimalizują częste taktowanie, a przy wygaszeniu palnika nie dochodzi do nadmiernego wzrostu temperatury. Moce ustawione na 15/6/6 kW odpowiadają rozruchowi od 6 kW z przyrostem o 1 kW w kolejnych cyklach, co ogranicza dymienie w pierwszych minutach pracy.
Gdy kocioł nie ma odbioru ciepła, po wyłączeniu pompy ładującej potrafi przebić temperaturę zadaną nawet o 10°C. W takiej sytuacji dolny czujnik obniża się do 75°C, a jeśli wzrost nadal jest zbyt duży – do 70°C. W cieplejsze dni dolna wartość 70°C zmniejsza straty postojowe zbiornika.
W instalacji o powierzchni około 200 m2, słabo ocieplonej, dobrym punktem wyjścia jest kocioł o mocy 15 kW oraz grzanie bufora do wysokiej temperatury. Przy małym zbiorniku i dużym rozbiorze ciepła straty postojowe nie są tak istotne, dlatego warto podtrzymywać wyższy poziom naładowania. Tabela przedstawia dane techniczne regulatora:
Parametr Jednostka Wartość Zasilanie V 230 +/-10% /50Hz Maksymalny pobór mocy W 2 Temperatura otoczenia °C 5÷50 Maksymalne obciążenie wyjścia pomp A 0,5 Maksymalne obciążenie wyjścia styku beznapięciowego A 1,0 Zakres nastaw temperatur CO °C 25÷85 Histereza °C 1÷10 Dokładność pomiaru °C 1 Wytrzymałość temp. czujnika °C -30÷99 Wkładka bezpiecznikowa A 1,6 Długość przewodu czujnika m 1,5 Jak dobrać histerezę załączenia?
Histereza załączenia kotła nie powinna być zbyt duża, bo kocioł nie wystartuje, gdy temperatura nie spadnie wyraźnie poniżej zadanej. W obwodach ze stykiem beznapięciowym ustawia się ją na 2°C. Przy sterowaniu pompą CO zakres histerezy w ST-21 obejmuje 1–10°C. Mniejsza wartość częściej załącza pompę, większa wydłuża przerwy, ale może powodować niedogrzanie pomieszczeń.
Jak skalibrować czujniki?
Kalibracja czujnika o -10°C bywa pomocna, gdy wskazania wyglądają na zawyżone. Przy kotle i buforze lepiej skalibrować czujnik kotła oraz czujnik powrotu na -10°C. Wykres staje się przejrzystszy, a wartości bardziej odpowiadają realnej pracy. Jeśli czujnik temperatury wewnętrznej pokazuje wartości typu -8°C lub -40°C w domu, oznacza to zwykle uszkodzenie przewodu lub błędny odczyt – sam sterownik wymaga wtedy sprawdzenia połączeń.
Jak ustawić ST-21 do współpracy z kotłem i buforem?
Do sterowania buforem bardziej naturalny jest ST-21 bufor, jednak wersja CWU również może uruchamiać palnik przez styk beznapięciowy. Aby to zadziałało, w obwodzie CO należy zaznaczyć typ regulatora jako termostat zewnętrzny. Bez tej opcji styk może działać, a kocioł nie rozpocznie procedury rozpalania. Kolejnym warunkiem jest osiągnięcie histerezy załączenia kotła na czujniku – najczęściej ustawia się ją na 2°C.
Dla dwóch obwodów CO ustawia się tryb pompa + zawór + regulator pokojowy. Typ regulatora dla każdego obiegu trzeba ustawić na termostat zewnętrzny. Wyłączenie palnika zaznacza się na tak, natomiast zatrzymanie pomp na nie. Dzięki temu po zakończeniu ładowania bufora palnik się wyłączy, ale pompy mogą dalej rozprowadzać zgromadzone ciepło.
W instalacji z podłogówką i grzejnikami sprawdzają się dwie różne krzywe grzewcze. Dla podłogi można zacząć od nastawy 30/40°C, dla grzejników od 35/45°C. Jeśli w najdalszych pomieszczeniach jest zimno, krzywą grzejników podnosi się do 38/50°C. W słabo ocieplonym budynku regulator pokojowy oparty wyłącznie o jeden czujnik i histerezę bywa niewystarczający. Lepsze efekty daje pogodówka, która szybciej reaguje na zmiany temperatury zewnętrznej.
Przykładowe parametry dla kotła 15 kW i bufora 500–600 litrów przedstawiają się następująco:
- dolny czujnik bufora: 79°C, górny: 59°C,
- histerezy: 1/2/2/0,
- moce: 15/6/6 kW,
- kalibracja czujnika kotła i powrotu: -10°C,
- zadana kotła: 80°C,
- kaloryczność paliwa: 17,3 MJ/kg,
- nadmuch stały dla wszystkich progów mocy.
Ustawienia dla pompy ładującej i podajnika
Pompę ładującą bufor ustawia się na drugi bieg i stałą prędkość, jeśli jest to typowa pompa 40. Start pomp CO można ustawić na 35°C. Kaloryczność paliwa 17,3 MJ/kg odpowiada wartości 4,8 kWh/kg. Przy wydajności podajnika 11 kg/h czas podawania 5,6 s w cyklu daje dawkę około 17 g, co wystarcza do stabilnej pracy palnika.
Przy takiej dawce kocioł spala około 3,1 kg pelletu na godzinę. Moc 15 kW jest sensowna przy wymienniku o powierzchni 1,8 m2, bo mniejsza strata kominowa i poprawny proces spalania utrzymują sprawność powyżej 90%. Temperatura spalin po wyczyszczeniu kotła i czujnika spalin powinna oscylować w okolicy 140°C. Współpraca z pompą CWU przy 88°C może dodatkowo schładzać kocioł i dogrzewać wodę w zasobniku 140 l o około 10°C.
Jak uniknąć przegrzania po wygaszeniu palnika?
Po wygaszeniu palnika pompa ładująca bufor może zatrzymać się zbyt wcześnie, a kocioł wciąż oddaje ciepło. Wtedy temperatura potrafi dojść do 90°C. Jednym ze sposobów jest wpięcie pompy ładującej bufor w wyjście wentylatora wyciągowego i ustawienie w opcjach spalania wartości 100% oraz stałej prędkości. Wówczas pompa pracuje jeszcze przez czas wygaszenia i czyszczenia palnika.
W instalacjach ze zbiornikiem CWU można wykorzystać ST-21 CWU do schłodzenia kotła. Pompa CWU załącza się przy 88°C, a wyłącza po spadku do 85°C. To wystarcza, aby przy zasobniku 140 l podnieść temperaturę wody o około 10°C. Dodatkowo w kotle montuje się zabezpieczenie STB na 90°C. Zawór schładzający bywa pomocny, ale przy błędnych nastawach może wypuścić wodę.
Jeśli po wyłączeniu pompy ładującej bufor nadal mocno przebija temperaturę, obniża się dolny próg na 75°C, a w razie potrzeby na 70°C. Dzięki temu palnik kończy pracę wcześniej i pozostaje zapas na ciepło oddane podczas wygaszenia. W starszych nieocieplonych budynkach lepiej sprawdza się utrzymywanie wyższej temperatury zasobnika, by nadrobić większy odbiór ciepła.
Jakie problemy występują przy sterowniku ST-21 i jak je rozwiązać?
Częstym problemem jest brak reakcji kotła na zwarty styk beznapięciowy. Przyczyną bywa nieosiągnięta histereza załączenia kotła na czujniku. Wtedy mimo słyszalnego działania styku palnik nie startuje. Należy sprawdzić histerezę i ustawić ją na 2°C. W każdym obwodzie, w którym zaznaczono regulator pokojowy, musi być też wybrany termostat zewnętrzny.
Inny objaw to stałe napięcie na wyjściu wentylatora wyciągowego mimo wyłączenia w ustawieniach. Przyczyną bywa konfiguracja gniazda lub wpięcie dodatkowego odbiornika w niewłaściwy obwód. Warto też zmostkować brązowy i niebieski przewód czujnika kotła, gdy czujnik fabryczny zostaje w starym miejscu, a do bufora wpina się inny czujnik. Brązowy i niebieski to obwód termika, który przy około 85°C zadziała jak STB.
Nietypowe wskazania czujnika temperatury wewnętrznej, takie jak -8°C lub -40°C w domu, oznaczają najczęściej przerwę w obwodzie pomiarowym. Do sprawdzenia są przewody, zaciski i sam czujnik. Zdarza się również, że po zmianie ustawień kocioł startuje dopiero następnego dnia. Nie zawsze oznacza to awarię – część płytek wymaga ponownego przejścia procedury rozpalania po zmianie trybu pracy.
Jeśli kocioł nie startuje mimo działającego styku beznapięciowego, sprawdź histerezę załączenia kotła – najczęściej ustawiona zbyt wysoko blokuje rozpalanie. W obwodzie z regulatorem pokojowym musi być wybrany termostat zewnętrzny.
Jak sprawdzić styk beznapięciowy?
W trybie pracy ręcznej styki można zewrzeć i sprawdzić, czy na wyświetlaczu zmienia się stan obwodu na grzanie. Jeśli zmiana jest widoczna, a kocioł nie startuje, problem leży zwykle w histerezie lub braku zaznaczenia termostatu zewnętrznego. Warto powtórzyć test po ponownym uruchomieniu płyty.
Jak postępować z czujnikiem kotła dwa w jednym?
Przy zamianie czujnika kotła na inny, montowany w buforze, oryginalny czujnik temperatury można wypiąć, a przewody termika pozostawić zmostkowane. Brązowy i niebieski przewód odpowiadają wtedy za tor zabezpieczenia termicznego. Dzięki temu przy temperaturze około 85°C obwód nadal może przerwać pracę palnika.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jakie progi temperatury i histerezy są rekomendowane do pracy bufora z kotłem na pellet?
Jako punkt wyjścia często stosuje się dolny czujnik ~79°C i górny ~59°C z histerezami ustawionymi na 1/2/2/0, co pomaga ograniczyć przegrzewanie kotła i stabilizować ładowanie zbiornika.
Do czego służy sterownik ST-21 i jakie ma wersje?
ST-21 to prosty regulator uruchamiający pompę obiegową po przekroczeniu zadanej temperatury; wersja CWU ma dwa czujniki i załącza pompę na podstawie różnicy temperatur oraz progu minimalnego.
Gdzie montować czujniki w instalacji z buforem i kotłem na pellet?
Czujnik T1 mocuje się w dolnej części zbiornika, a T2 w górnej, a czujnik kotła warto umieścić w górnej strefie bufora dla lepszych wskazań temperatury zasobnika.
Jak skalibrować czujniki gdy wskazania są zawyżone?
Dobrym zabiegiem jest skalibrowanie czujników kotła i powrotu o -10°C, co upraszcza wykres i zbliża odczyty do rzeczywistej pracy instalacji.
Jak działają funkcje ochronne w ST-21?
Sterownik ma funkcję ANTYSTOP uruchamiającą pompę co ~10 dni oraz antyzamarzanie, które włącza pompę poniżej 6°C i wyłącza przy 7°C, co chroni instalację i zapobiega zablokowaniu pompy.
Co zrobić, gdy kocioł nie startuje mimo zwartego styku beznapięciowego?
Należy sprawdzić ustawioną histerezę załączenia kotła (często zbyt wysoka blokuje rozpalanie) oraz upewnić się, że w obwodzie zaznaczono termostat zewnętrzny.
Jak uniknąć przegrzewania kotła po wygaszeniu palnika?
Można podłączyć pompę ładującą do wyjścia wentylatora i ustawić wentylator na 100% stałej prędkości, albo użyć pompy CWU załączającej się przy ~88°C do schłodzenia kotła.
Jak sprawdzić, czy styk beznapięciowy działa prawidłowo?
W trybie pracy ręcznej można zewrzeć styki i obserwować zmiany na wyświetlaczu; jeśli ekran reaguje, ale kocioł nie startuje, problem leży poza stykami (np. histereza lub konfiguracja).
